Na pamiątkę 80. rocznicy Nocy Kryształowej we Wrocławiu odbył się kolejny Marsz Wzajemnego Szacunku. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele Gminy Żydowskiej we Wrocławiu, prezydent miasta Rafał Dutkiewicz z prezydentem elektem Jackiem Sutrykiem, a także mieszkańcy miasta.

W nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku w hitlerowskich Niemczech zniszczono tysiące synagog, cmentarzy żydowskich, a także sklepów i domów należących do Żydów. Szkło z wybitych okien zalegało na ulicach, stąd określenie pogromu Nocą Kryształową. Zamordowano 91 osób, a 30 tyś. trafiło do obozów koncentracyjnych. We Wrocławiu podpalono Nową Synagogę. Do dzisiaj po świątyni przy ul. Łąkowej zachowały się tylko fundamenty i fragmenty posadzki.

Na pamiątkę tych tragicznych wydarzeń, 9 listopada w całej Europie obchodzony jest Dzień Walki z Faszyzmem. We Wrocławiu z tej okazji organizowane są Dni Wzajemnego Szacunku. Główną uroczystością tego wydarzenia jest właśnie marsz.

Ten marsz przypomina nam smutne wydarzenie sprzed wielu lat. Jest wspólną odpowiedzialnością, jeżeli chodzi o budowanie przyszłości. Tutaj tę odpowiedzialność wszyscy bierzemy po to, aby te przykre wydarzenia się już nigdy więcej się nie powtórzyły – powiedział Jacek Sutryk, prezydent elekt.

W marszu udział wzięli przedstawiciele Gminy Żydowskiej we Wrocławiu, dla których wydarzenie to jest szczególnie ważne. Oprócz nich nie zabrakło oczywiście prezydenta miasta Rafała Dutkiewicza oraz prezydenta elekta – Jacka Sutryka. Gośćmi byli także ambasador Izraela – Anna Azari i zastępca konsula generalnego Republiki Niemiec we Wrocławiu.

Noc Kryształowa zasługuje na pamięć nie tylko dlatego, że stanowi początek Shoah. Noc Kryształowa to przykład rodzenia się społecznych zjawisk, których ofiarami możemy paść wszyscy, niezależnie od przynależności etnicznej czy wyznawanej religii. W jakimś sensie ofiarami są także sprawcy pogromu, który wydarzył się tu w listopadzie 1938 roku. Ten akt czystej ksenofobii rozegrał się pomiędzy ludźmi, których łączyły wspólny język, kilka pokoleń wspólnej historii, często po prostu wspólna kultura. Obłędna, rasistowska, nacjonalistyczna ideologia doprowadziła do tego, że zwykli ludzie grabili, podpalali, bili i zabijali, a w najlepszym przypadku biernie przyglądali się, jak robią to inni. Wołanie o szacunek dla drugiego człowieka w rocznicę Nocy Kryształowej to po prostu rodzaj przestrogi, potrzebnej, by kryształowe noce nie wydarzyły się ponownie, niezależnie od tego jakiego wyznania, rasy czy pochodzenia mieliby być sprawcy i ich ofiary – podkreślał Szymon Filek, wiceprzewodniczący Gminy Żydowskiej we Wrocławiu.

Uczestnicy marszu, spod Synagogi pod Białym Bocianem, przeszli do pomnika przy ulicy Łąkowej. To właśnie w tym miejscu spalona została Nowa Synagoga w 1938 r. Przybyli złożyli kwiaty tam i zapalili znicze. Podczas marszu rozdawano także pocztówki, na których widoczny był plan największej synagogi we Wrocławiu, mieszczącej się na Wygonie. Pocztówki zostały przygotowane przez studentów Uniwersytetu Wrocławskiego.


Autor: Wiktoria Osipczuk
Zdjęcia: Ola Sopuch