Byliście w tym roku grzeczni? Mamy nadzieję, że tak. Nadszedł czas na Mikołajki. Czego jeszcze nie wiecie o Świętym Mikołaju i Gwiazdorze?

Święty Mikołaj to najlepszy przyjaciel wszystkich dzieci. Bez względu, gdzie się urodziliśmy i w jakiej kulturze wychowaliśmy, znamy siwobrodego mężczyznę w czerwonym stroju. O tradycji Mikołajek, a także trochę o samym Mikołaju pisaliśmy  tutaj Tym razem chcemy przybliżyć jak Mikołajki obchodzą dzieci w całej Polsce, a także czy prezenty przynosi im wspomniany wcześniej Święty Mikołaj czy może Gwiazdor?

Jabłka i pierniki na topie

Data tego święta nie jest nikomu obca. Dzieci z nocy 5 na 6 grudnia zawsze wyczekują aż Mikołaj zapuka do nich przyjdzie i położy prezent pod poduszką. Mikołajki jednak nie zawsze były Mikołajkami. Ta nazwa przyjęła się dopiero w PRL-u. Tradycja dawania prezentów jest jednak o wiele dłuższa, ponieważ sięga XIX wieku. Wtedy hitem były jabłka, złocone orzechy, pierniki czy drewniane krzyżyki. Dzieci wierzyły, że dostaną prezent tylko pod warunkiem, że będą mieć czyste buty. W przeciwnym razie czekała je kara, czyli rózga lub…ziemniak. Inna legenda głosi, że Święty odwiedzał domy razem z aniołkiem i rogatym diabłem, przepytywał dzieci z pacierza i pytał rodziców o ich zachowanie. W nagrodę dzieci otrzymywały prezenty, a za karę rózgi.

Mikołaje Beskidzcy

Zwyczaje związane z Mikołajkami nie tylko różnią się między krajami, ale także między regionami w Polsce. Poznań nawiązuje do starych zwyczajów. Tam Mikołaj rano 6 grudnia zagląda przez szybę szukając czystych butów. Jeśli takie będą, zostawia domownikom prezenty. Gdy jednak buty będą brudne, zamiast upominku dzieci dostaną zgniłą, poznańską pyrę. Inna tradycja panuje na Śląsku Cieszyńskim. W tym regionie po wsiach chodzą przebierańcy. Mówi się na nich Mikołaje Beskidzcy. Dzielą się oni na dwie grupy: Białych – dobrych i Czarnych – złych. Czarni przebierają się za diabły, Cyganów czy za niedźwiedzie.

Święty Mikołaj czy Gwiazdor?

Jedni dostają prezenty od Świętego Mikołaja, a inni od Gwiazdora. Czy jest to jakaś różnica? Pod względem prezentów na pewno nie. W niektórych polskich domach to właśnie Gwiazdor przychodzi do dzieci na Mikołajki, a Święty Mikołaj na Boże Narodzenie. Gwiazdor, czyli dziad w baraninie i futrzanej czapie jest znany dzieciom z Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Warmii, Kujaw czy Kaszub. Na Śląsku prezenty przynosi Józef, a w Małopolsce Gwiazdka. Na Górnym Śląsku w tradycji króluje Dzieciątko. Zwyczaj ten przybył na Śląsk z Czech. W tradycyjnym śląskim domu o Mikołaju w Wigilię nie chce się słyszeć. Święty przychodzi do dzieci w nocy z 5 na 6 grudnia. Dziś i tak jednak najbardziej znany jest Święty Mikołaj, który przybył do nas z zachodu. Współcześnie na Mikołajki możemy spodziewać się słodyczy lub drobnych upominków. Tradycja dawania prezentów ukorzeniła się w nas tak mocno, że Mikołajki są organizowane w szkołach, przedszkolach, zakładach pracy czy w gronie przyjaciół.

Bez względu jednak na to, kto do nas przyjdzie, ważne żebyśmy byli grzeczni i dostali upragniony prezent, a także obdarowali nim kogoś bliskiego. W końcu taka okazja zdarza się tylko raz w roku.


Autor: Adrianna Machalica
Zdjęcie: pxhere.com