Stan Lee, twórca takich postaci komiksowych, jak Spider Man, Iron Man, Hulk czy Thor, nie żyje. Odszedł w wieku 95 lat, zamykając tym samym pewien rozdział w historii amerykańskiego komiksu. 

Stan Lee, a właściwie Stanley Martin Lieber, urodził się 28 grudnia 1922 w Nowym Jorku w rodzinie rumuńskich emigrantów. Już jako nastolatek wykonywał drobne zlecenia dla agencji prasowych. W 1939 roku rozpoczął pracę dla grupy wydawniczej Timely Comics, która przerodziła się w 1962 roku w Marvel Comics Group. Początkowo nie miał jednak zamiaru zajmować się komiksami – marzył o karierze wielkiego pisarza. Jego pierwszą komiksową publikacją były dialogi do trzeciego numeru komiksu Captain America Comics w maju 1941 roku. Był na tyle zdolny, że bardzo szybko otrzymał posadę redaktora. Po przerwie, spowodowanej służbą w wojsku, Lee wrócił do wydawnictwa, znanego wtedy jako Atlas Comics, i kontynuował karierę scenarzysty, pisząc utrzymane w różnej stylistyce komiksy – głównie romanse, westerny oraz sci-fiction.

Narodziny Fantastycznej Czwórki początkiem ery marvelowskich superbohaterów

Na początku lat 60. Stan Lee zaproponował zmianę nazwy wydawnictwa na Marvel Comics. W odpowiedzi na rosnącą popularność drużyn superbohaterów, które powstawały w pracowniach m.in. konkurencyjnego DC Comics Justice League Of America, Stan otrzymał polecenie stworzenia podobnej drużyny. W ten sposób w 1961 roku narodziła się Fantastyczna Czwórka – drużyna astronautów, którzy zyskali nadprzyrodzone umiejętności po tym, jak zostali napromieniowani. Rok później powstał Spider-Man – superbohater, który po ugryzieniu przez pająka zdobył specjalne moce. W późniejszych latach w pracowni Stana Lee i jego współpracowników narodzili się tacy herosi, jak Thor, Iron Man, Czarna Pantera, Hulk, X-Meni, Doktor Strange czy Kapitan Ameryka. Jego bohaterowie nie przypominali wyidealizowanych i pozbawionych skaz bohaterów z komiksów DC. Postaci, tworzone przez Lee, miały swoje wady, codzienne problemy, złe nastroje czy napady melancholii. Dzięki temu stały się bliżsi czytelnikom i tym samym nadały głębszego tonu komiksom. Przyczyniło się to do wzrostu ich popularności.

Rewolucja w świecie komiksu

Wraz z nowym sposobem opowiadania historii o super bohaterach, Stan Lee wprowadził również inne charakterystyczne dla tego gatunku elementy. Przykładem może być ramka na pierwszej stronie komiksu, na której wymienione są nazwiska scenarzysty, rysownika, rysownika kładącego tusz i osoby zajmującej się liternictwem. Do jego zasług należy również zacieśnienie współpracy pomiędzy scenarzystą a rysownikiem w trakcie tworzenia komiksu. Wcześniej scenarzysta dostarczał scenariusz rysownikowi i z zasady nie miał wypływu na ostateczny kształt pracy. Dzięki metodzie Lee, rysownik i scenarzysta współtworzą całość komiksu. Nowością w komiksach były także „strony klubowe”, na których czytelnicy mogli dowiedzieć się, co będzie się działo zarówno w świecie komiksów, jak i w światku komiksowym. Lee odpisywał w nich również na listy fanów, a z czasem stała rubryka Stana, Stan’s Soapbox, stała się nie tylko miejscem wymiany zdań między wydawnictwem a fanami, ale i elementem kampanii edukacyjnej. Autor starał się przemycać do niej treści antynarkotykowe i antyrasistowskie, a w swoich komiksach umieszczał wymyślne słowa, chcąc poszerzyć słownictwo młodzieży.

Gościnne występy w Marvel Cinematic Universe

Z czasem Stan Lee stał się gwiazdą świata komiksów i częstym gościem honorowym konwentów komiksowych. Pojawił się także w większości ekranizacji komiksów Marvela, w których zagrał miniaturowe role.


Autor: Ola Sopuch
Zdjęcie: wikipedia commons/Gage Skidmore